Nederland

Tijdlijn van de Geschiedenis

Prehistorie

300.000 - 12 jaar v. Chr

De prehistorie van Nederland is een enorm lange periode die we onderverdelen op basis van de materialen die mensen gebruikten voor hun gereedschap. In Nederland is dit extra bijzonder, omdat het landschap in die tijd drastisch veranderde: van een ijzige toendra tot een uitgestrekt moerasbos.

Ijzertijd

800 - 12 jaar voor Chr.

• Vroege Ijzertijd | 800 - 500 v. Chr.
• Midden Ijzertijd | 500 - 250 v. Chr.
• Late Ijzertijd | 250 - 12 v. Chr.

Romeinse Tijd

55 jaar voor Chr. - 450 na Chr.

De Expansie & Consolidatie

57 v.Chr. – 69 n.Chr.

De Grote Crisis

69 – 70 n.Chr.

De Bloeitijd: De Pax Romana

70 – 250 n.Chr.

Verval en de Grote Volksverhuizing

250 – 450 n.Chr.

Middeleeuwen

450 - 1500

De Vroege Middeleeuwen

450 - 1000

De Volle Middeleeuwen

1000 - 1300

De Volle Middeleeuwen

1000 - 1300

De Bourgondische Tijd

1384 - 1482

De Grondlegging

1384 - 1419

De eenwording onder Filips de Goede

1419 - 1467

De Hoogmoed en de Val

1467 - 1482

Hoekse en Kabeljauwse twisten

1350 - 1490

De Hoekse en Kabeljauwse twisten (ca. 1350 – 1490) vormen een van de langste en meest complexe burgeroorlogen uit de Nederlandse geschiedenis. Het was een bittere strijd die begon als een ruzie binnen de adel, maar uitgroeide tot een maatschappelijk conflict dat ruim 140 jaar duurde.

Het onstaan

1345 – 1358

• 1345 | Graaf Willem IV sneuvelt bij de Slag bij Warns (tegen de Friezen). Hij heeft geen kinderen. Zijn zus Margaretha van Beieren volgt hem op.
• 1349 | Er ontstaat ruzie tussen Margaretha en haar zoon, Willem V, over wie de feitelijke macht heeft in Holland en Zeeland.
• 1350 | Twee verbonden worden gesloten. De aanhangers van Willem V noemen zich de Kabeljauwen (steden en vooruitstrevende adel). De medestanders van Margaretha noemen zich de Hoeken (conservatieve adel).
• 1351 | Slag bij Zwartewaal. De vloot van de Kabeljauwen verslaat de Hoeken. Margaretha vlucht naar Engeland.
• 1354 | Margaretha en Willem sluiten vrede, maar Margaretha sterft kort daarna. Willem V wordt de onbetwiste graaf.

De strijd om de macht

1358 – 1417

• 1358 | Willem V wordt krankzinnig verklaard. Zijn broer, Aalbrecht van Beieren, neemt het bewind over. Hij probeert boven de partijen te staan, maar kiest vaak de kant van de Kabeljauwen.
• 1392 | De moord op Aleid van Poelgeest, de minares van Aalbrecht. Zij was Kabeljauws gezind. De moord wordt gepleegd door Hoekse edelen, wat leidt tot een bloedige wraakcampagne door Aalbrecht.
• 1404 – 1417 | Willem VI volgt zijn vader op. Hij steunt juist de Hoeken, wat opnieuw voor grote onrust zorgt in de Kabeljauwse steden.

De tijd van Jacoba van Beieren

1417 - 1433

• 1417 | Willem VI sterft. Zijn dochter Jacoba van Beieren (Hoeks) volgt hem op, maar haar oom, Jan van Beieren (Kabeljauws), betwist haar recht op de troon.
• 1425 | Jacoba ontsnapt uit gevangenschap in Gent en begint een militaire campagne vanuit Gouda om haar landen terug te winnen.
• 1428 | De Zoen van Delft. Jacoba is militair en financieel uitgeput. Ze sluit vrede met haar neef, de Bourgondische hertog Filips de Goede. Hij wordt 'erfgenaam' en feitelijk bestuurder.
• 1433 | Jacoba doet definitief afstand van al haar titels. De Bourgondiërs hebben nu officieel de macht in Holland.

Het naspel en de finale

1433 - 1490

• 1477 | Na de dood van Karel de Stoute laait het conflict weer op. De steden eisen hun privileges terug (Groot Privilege).
• 1481 – 1483 | De Eerste Utrechtse Burgeroorlog. Een lokale tak van de twisten tussen de bisschop en de stad Utrecht.
• 1488 – 1490 | De Jonker Fransenoorlog. De allerlaatste grote Hoekse opstand onder leiding van Frans van Brederode. Hij verovert Rotterdam en voert van daaruit een guerrillastrijd.
• 1490 | Frans van Brederode wordt verslagen en sterft in gevangenschap. De Habsburgse (Bourgondische) macht is nu absoluut. De twisten zijn officieel voorbij.

De Habsburgse periode

1482 - 1581

De Habsburgse periode (1482 – 1581) is de tijd waarin de Nederlanden deel werden van een wereldrijk "waar de zon nooit onderging". Het is een tijdperk van uitersten: enorme economische bloei en de opkomst van de Renaissance, maar ook religieuze spanningen die uiteindelijk leidden tot de geboorte van de onafhankelijke Nederlandse staat.

De Vroege Habsburgers

1482 - 1515

• 1482 | Maximiliaan van Oostenrijk wordt regent voor zijn minderjarige zoon, Filips de Schone. Hij heeft veel moeite om de opstandige Vlaamse en Hollandse steden in bedwang te houden.
• 1494 | Filips de Schone wordt officieel landheer. Hij voert een gematigd beleid en probeert de vrede met Frankrijk en Engeland te bewaren om de handel te bevorderen.
• 1500 | Geboorte van Karel V in Gent. Hij zal de belangrijkste figuur van deze eeuw worden.
• 1506 | Filips de Schone sterft plotseling. Zijn zus, Margaretha van Oostenrijk, wordt landvoogdes van de Nederlanden en voert een bekwaam beheer vanuit Mechelen.

Het Wereldrijk van Karel V

1515 - 1555

• 1515 | Karel V wordt meerderjarig en neemt de macht over in de Nederlanden.
• 1519 | Karel wordt gekozen tot Keizer van het Heilige Roomse Rijk. Hij regeert nu over Spanje, grote delen van Italië, Oostenrijk, de Nederlanden en de koloniën in Amerika.
• 1520 | De ideeën van Maarten Luther (de Reformatie) bereiken de Nederlanden. Karel V, een streng katholiek, voert de 'bloedplakkaten' in om het protestantisme te onderdrukken.
• 1543 | Karel verovert Gelre. Hiermee zijn de Zeventien Provinciën voor het eerst in de geschiedenis onder één heer verenigd.
• 1549 | De Pragmatieke Sanctie. Karel bepaalt dat de Nederlanden voortaan als één onverdeeld geheel moeten overgaan op zijn erfgenamen.

De Tijd van Filips II & De Opstand

1555 - 1581

• 1555 | Troonsafstand van Karel V in Brussel. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Filips II. Filips spreekt geen Nederlands of Frans en vertrekt al snel naar Spanje, wat voor vervreemding zorgt.
• 1566 | Het Smeekschrift der Edelden. De Nederlandse adel vraagt om verzachting van de geloofsvervolging. Later dat jaar volgt de Beeldenstorm, waarbij protestanten katholieke kerken plunderen.
• 1567 | Filips II stuurt de Hertog van Alva (de 'IJzeren Hertog') met een leger naar de Nederlanden om de orde te herstellen. Hij richt de Bloedraad op.
• 1568 | Begin van de Tachtigjarige Oorlog. Willem van Oranje leidt de opstand tegen het Spaanse/Habsburgse gezag.
• 1576 | Pacificatie van Gent. De zuidelijke en noordelijke gewesten verenigen zich tijdelijk tegen de Spaanse terreur.
• 1581 | Plakkaat van Verlatinghe. De noordelijke gewesten zweren Filips II officieel af als hun landheer. Hiermee komt er in de praktijk een einde aan de Habsburgse periode in het noorden; de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden is in de maak.

De Gouden Eeuw

1350 - 1490

De Hoekse en Kabeljauwse twisten (ca. 1350 – 1490) vormen een van de langste en meest complexe burgeroorlogen uit de Nederlandse geschiedenis. Het was een bittere strijd die begon als een ruzie binnen de adel, maar uitgroeide tot een maatschappelijk conflict dat ruim 140 jaar duurde.

Titel

Jaartal

• 1384 | Tekst